Cari hesap nedir? Örneklerle cari hesap takibi
Cari hesap ne demek, cari hesap borcu ne anlama gelir, müşteri ve tedarikçi carisi nasıl takip edilir? Örnek hesapla sade bir anlatım.
- Cari hesap, bir işletmenin müşterisi ya da tedarikçisiyle arasındaki borç-alacak hesabıdır.
- Muhasebede müşteriler "120 Alıcılar", tedarikçiler "320 Satıcılar" hesabında izlenir.
- "Cari hesap borcu", o firmaya ödemeniz gereken ya da o firmanın size ödemesi gereken açık tutardır.
Cari hesap ne demek?
"Cari" sözcüğü "yürüyen, devam eden" anlamına gelir. Cari hesap da bir firmayla sürekli çalışırken her alışverişi ayrı ayrı nakit kapatmak yerine açık bir hesapta biriktirmenizdir.
Bir toptancı düşünün. Market her hafta mal alır, ayın sonunda öder. Toptancı her teslimatı marketin cari hesabına yazar; ödeme gelince düşer. Ay boyunca bakiye "market bize şu kadar borçlu" diye yürür.
Aynı şey ters yönde de olur: siz tedarikçinizden mal aldığınızda tedarikçinin carisinde ona borçlanırsınız.
Müşteri carisi ve tedarikçi carisi
| Müşteri (alıcı) | Tedarikçi (satıcı) | |
|---|---|---|
| Muhasebe hesabı | 120 Alıcılar | 320 Satıcılar |
| Bakiyeyi artıran | Satış faturası | Alış faturası |
| Bakiyeyi azaltan | Tahsilat, iade, alınan çek | Ödeme, iade, verilen çek |
| Bakiye ne anlatır | Size ödeyeceği tutar | Sizin ona ödeyeceğiniz tutar |
Bir firma hem müşteriniz hem tedarikçiniz olabilir. Doğru olan iki hesabı ayrı izlemektir; aralarında mahsup yapılacaksa bu ayrı bir kayıtla, iki tarafın onayıyla yapılır.
Örnekle: bir ayın cari hareketi
Yıldız Market'in Ekim ayı hareketleri:
| Tarih | Hareket | Borç | Alacak | Bakiye |
|---|---|---|---|---|
| 01.10 | Devreden | 18.500,00 B | ||
| 03.10 | Satış faturası | 24.880,00 | 43.380,00 B | |
| 10.10 | Havale tahsilatı | 18.500,00 | 24.880,00 B | |
| 17.10 | Satış faturası | 15.600,00 | 40.480,00 B | |
| 28.10 | Çek (vade 30.11) | 20.000,00 | 20.480,00 B |
Ay sonunda market size 20.480 ₺ borçludur. Bu satırların her birinin arkasında bir belge vardır: fatura, dekont, çek. Cari hesap belgesiz satır kabul etmez.
Cari kartında ne olmalı?
- Unvan, vergi dairesi ve vergi numarası (ya da TC kimlik numarası)
- Adres, il ve ilçe, telefon, e-posta
- Müşteri mi tedarikçi mi, kurumsal mı bireysel mi
- Vade (ör. 30 gün) ve varsa açılış bakiyesi
- Yetkili kişi ve not
Eksik vergi numarası ileride e-Fatura ve mutabakatta sorun çıkarır; kartı ilk açarken tamamlamak en kolayıdır.
Cari hesap nasıl takip edilir?
- Her belgeyi aynı gün işleyin. Fatura, tahsilat, iade, çek. Bekleyen belge, yanlış bakiye demektir.
- Vadeyi kayda yazın. "Ne zaman ödenecek" bilgisi olmayan alacak, takip edilemez.
- Haftada bir yaşlandırmaya bakın. Alacağı 0–30, 31–60 ve 60 gün üstü diye ayırmak, kimi önce arayacağınızı gösterir.
- Ayda bir ekstre gönderin. Farklar küçükken bulunur.
- Yıl sonunda mutabakat yapın. Büyük bakiyeleri karşı tarafla yazılı teyit edin.
Defter ve Excel'le takip neden zorlaşır?
İlk 20 müşteride defter ya da Excel yeter. Müşteri sayısı ve hareket arttıkça üç sorun çıkar: tahsilat bir yere, fatura başka yere yazılır; aynı kayıt iki kez girilir ya da hiç girilmez; "kim ne kadar borçlu" sorusunun cevabı ancak tablolar toplanınca çıkar. Bu noktada fatura, tahsilat ve cariyi aynı kayıtta tutan bir program zaman kazandırır.
Sık sorulan sorular
Cari hesap borcu ne demek?
Bir firmayla aranızdaki açık hesapta kapanmamış tutardır. Müşterinin carisinde borç bakiyesi, onun size ödeyeceği parayı; tedarikçinin carisinde alacak bakiyesi, sizin ona ödeyeceğiniz parayı gösterir.
Cari hesap ile kasa hesabı arasındaki fark nedir?
Kasa, elinizdeki nakdi gösterir. Cari ise firma bazında kim kime ne borçlu sorusunu cevaplar. Tahsilat yaptığınızda kasa artar, müşterinin carisi azalır.
Cari hesapta açılış bakiyesi nedir?
Takibe başladığınız gün o firmayla aranızda zaten var olan bakiyedir. Doğru girilmezse sonraki bütün bakiyeler yanlış çıkar.
Bu yazı genel bilgi içindir. İşletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.